Inicijativa za zvanično učešće Bosne i Hercegovine na 55. Venecijanskom bijenalu pokrenuta je od strane Muzeja savremene umjetnosti Republike Srpske s ciljem uspostavljanja kontinuiranog učešća umjetnika iz Bosne i Hercegovine na ovoj prestižnoj svjetskoj manifestaciji.
Ponuđeni model ove institucije prihvaćen je od strane Ministarstva civilnih poslova Bosne i Hercegovine, uz saglasnost nadležnih resornih ministarstava Republike Srpske i Federacije. Na osnovu ovog modela izabrani komesar/kustos, po jedan iz svakog entiteta, rade u timu zajednički, birajući jednog ili više umjetnika/ca, dok je za organizatora i producenta projekta odgovorna institucija svaki put iz drugog entiteta.
Učešće Bosne i Hercegovine, nakon duge pauze, na 55. Venecijanskom bijenalu nosi sa sobom odgovornost novog početka i otvara novi, nimalo lak, zadatak za buduća kontinuirana predstavljanja.
Inicijalna energija, podstaknuta od strane Muzeja savremene umjetnosti Republike Srpske, omogućila je u ovom trenutku najpogodniji model pomoću koga se izašlo iz evidentne krize i nemoći da se organizuje ovakva vrsta manifestacije, a pomogla je i da se pronađe način za predstavljanje kreativne dinamike jedne zajednice koja je i pored brojnih teškoća veoma bogata, dinamična, mlada, spolja gotovo nevidljiva.
Vrt uživanja
Izabrani projekat Vrt uživanja izuzetno angažovano umjetničko djelo koje teži višedimenzionalnoj istorijskoj perspektivi, sa jakim konotacijama koje zalaze u socijalno – politički, etički, ekonomski i kulturni kontekst istočnoevropskog društva iz kojeg umjetnik dolazi.
U okviru ovog projekta koji čine tri uzajamno povezane cjeline (mermerni triptih, video rad i prostorna instalacija) umjetnik je pozicioniran kao aktivista čija se umjetnička praksa na sasvim određen način postavlja i kao model koji
omogućava djelovanje iz lokalne sredine. Njegovo aktuelno, relevantno, globalno saznanje, promišljeno kroz lokalni kontekst, stvara novu i jasnu umjetničku spoznaju, koja je bitan označitelj cijeloga rada.
Njegovo aktuelno, relevantno, globalno saznanje, promišljeno kroz lokalni kontekst, stvara novu i jasnu umjetničku spoznaju, koja je bitan označitelj cijeloga rada.
Nosilac cjelokupnog projekta Vrta uživanja je ideja o neobuzdanosti individualnih želja, individualnih istina kolektivnog apsurda ovovremene realnosti, zabilježenih na prostoru Bosne.
Ovi konceptualni nosioci materijalizovani kao reminiscencije na poznato renesansno djelo Hijeronimusa Boša Vrt zemaljskih uživanja (oko 1500. godine), čvrsto su ukorijenjeni u ovovremeni materijalni svijet raznovrsnih iskustava običnih ljudi, kao najautentičnijih i najbanalnijih realnosti posttranzicijskog društva. Mističan, do današnjih dana nerastumačen, triptih Hijeronimusa Boša bio je početni predložak
Mladenu Miljanoviću za osmišljavanje izuzetno zahtjevnog rada, realizovanog na način, ne baš tipičan za savremene umjetničke discipline, tehnikom graviranog crteža na mermernoj ploči, koja je široko prihvaćena u zanatskoj realizaciji nadgrobnih spomenika na prostoru Balkana.
Težina želja, performans, granitna ploča sa graviranim tekstom
Umjetnik svoj rad objašnjava sljedećim riječima: rаd se bаzirа nа iskustvu ručno grаvirаnih crtežа nа nаdgrobnim spomenicimа, kojimа sаm se bаvio prije upisа nа Akаdemiju umjetnosti. U instаlаciji je objedinjeno više od 100 motivа kolektovаnih sа nаdgrobnih pločа nа području centrаlnog Bаlkаnа. Glаvni rаzlog kod ljudi zа izbor ovih motivа jeste element životnog užitkа i želje zа njegovom vječnom predstаvom posredstvom reаlnog. Rаzvoj ovog oblikа prikаzivаnjа je pаrаlelаn društvenoj pojаvi kičа i „turbofolkа” 80-ih i 90-ih godinа. Podlogа zа ovаj rаd je preuzeti element pejzаžа sа slike „Vrt zemаljskih užitаkа”, renesаnsnog slikаrа Hijeronimusа Bošа. Rаd je dijаlog od 500 godinа, koji revidirа užitke i njihovu individuаlnu predstаvu dаnаs, kаo stereotipnu i pesimističku viziju društvа. Formа slike individuаlnih užitаkа postаje kolektivni аpsurd i nesklаd. U ovom slučаju groblje je mjesto enciklopedije slikа pojedinаčnih životа, objedinjenih u vrt kolektivne vječnosti.
Šta je to što nam novo vrijeme nosi, šta je danas realnost i kako se ona predstavlja, ključna su pitanja koja karakterišu ovaj sadašnji artificijelni raj postkomunizma, u kome umjetnost prema riječima Borisa Grojsa često djeluje bezazleno, nedovoljno kritično i radikalno, slijedeći utopijsku logiku uključivanja, a ne realističnu logiku isključivanja, borbe i kritike.
Prostorni i vremenski odnosi, njihova homogenost i heterogenost, samo su formalni aspekti koje određuju društvene specifičnosti u kojima se odvija stvarni život. Ukomponovana ideja pogrebne reprezentacije Miljanovićeve vizuelne predstave, izražena je kroz estetiku redy – madea, a preuzeta je iz popularnog životnog konteksta, masovnih medija i svakodnevice ljudi sa prostora Balkana.
Njihove subverzivne sociološke, etnološke, obredne i ritualne karakteristike slika su potojeće reprezentacije masovne kulture koja je zahvatila posttranzicijsko društvo u kojem se ogleda krah ekonomije i privatizacije, politički paradoksi i netolerancija uz nejasne realnosti novih modela privatnog vlasništva.
Konstituišući ovu ideju, umjetnik je kao auditivni segment postavke osmislio i video rad pod nazivom Dopadljiva harmonija apsurda, u kojem članovi Banjalučke filharmonije istovremeno sviraju svoje omiljene melodije. U brojnosti ovih melodičnih pluraliteta, vođenih ličnim željama, interesima i načinima življenja u jednom društvu, ogleda se i raznolikost bosanskohercegovačkog prostora, njegova
kulturna dinamičnost nekad podsticajna i kompaktna, a nekad destruktivna i razorna do krajnjih granica rasula.
Dopadljiva harmonija apsurda autentična je slika naše ambivalentne topografije u kojoj istovremeno postoje sasvim suprotni osjećaji i stavovi, ukomponovana u Vrt uživanja zaokružuje specifičan umjetnički diskurs Mladena Miljanovića, vođen sviješću o permanentnom potvrđivanju, u kojem želja predstavlja najpodsticajniji segment čovjekovog stvaranja.
Mladen Miljanović
Mladen Miljanović je rođen 1981. u Zenici. Diplomirao je na na Akademiji umjetnosti u Banjaluci. Dobitnik je „Henkel Art. Award 09“, 2009, nagrade “Zvono” za najboljeg mladog umjetnika u BiH 2007. godine te Godišnje nagradе Muzeja savremene umjetnosti RS za najbolje radove na završnoj izložbi Akademije umjetnosti, Banja Luka, BiH, 2006. godine.
Neki od internacionalnih projekata na kojima je izlagao su: “Busan biennial” Internacionalna izložba video umjetnosti, Busan (Južna Koreja) 2008, Palazzo Forti, Verona (Italija) 2009, “U službi muzeja”, MUMOK, Museum Modern Kunst Stiftung Ludwig Wien, (Austrija), “Sarajevo Service” 2010. i na 53. Oktobarskom Salonu, Beograd (Srbija) 2011. godine. 2012. imao je samostalnu izložbu “Laku noć Stanje tijela” u A+A gallery, u Veneciji (Italija), a u februaru 2013. godine izlagao u MC Gallery u Njujorku.