Rezultati istraživanja o iskustvima žena prilikom porođaja u BiH
Foto: Ilustracija

Rezultati istraživanja o iskustvima žena prilikom porođaja u BiH

Piše: BUKA

Rezultati istraživanja o iskustvima žena prilikom porođaja u Bosni i Hercegovini provedenog u okviru regionalne akcije „Sloboda rađanju“ 2015. godine.

"Sloboda rađanju"  je  regionalna  inicijativa  koju  je  pokrenula  grupa  aktivistkinja  i  organizacija  iz zemalja Zapadnog Balkana. Cilj inicijative je skrenuti pažnju javnosti na tretman žena i njihova prava na porođaju, kao ukazati na neophodnost dobre komunikacije između osoblja i porodilja tokom porođaja. Dugoročni cilj ove inicijative je pretvaranje porodilišta u prijatelje majki, po preporukama Međunarodnog porođajnog pokreta Majka i dijete.

U okviru 8 dana akcije, od 1. do 8. marta, organizacije iz Slovenije, Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Srbije, Crne Gore i Makedonije, organizuju različite događaje koji se bave ovom tematikom, ali i brojne druge aktivnosti fokusirane na prava žena za vrijeme porođaja.

Jedna  od  prvih  aktivnosti  je  objavljivanje  rezultata  istog  istraživanja  koje  je  svaka  organizacija sprovela u svojoj zemlji, gdje de javnost po prvi put imati priliku da uporedi rezultate i ustanovi razlike između zemalja koje su učestvovale. Sama činjenica da su se žene iz ovih zemalja u samo nekoliko nedjelja mobilizovale, organizovale i osmislile kampanju na potpuno volonterskoj osnovi, govori dovoljno o tome da tretman žena ni u jednoj od zemalja nije na zadovoljavajućem nivou i da svuda ima prostora za napredak.

Vjerujemo da je ova zajednička inicijativa samo prvi korak ka tom napretku, kao i da ujedinjene žene zaista mogu da pomjere granice i zajednički riješe probleme.

Metodologija

Istraživanje o iskustvima žena prilikom porođaja u Bosni i Hercegovini provedeno je u periodu 18.- 23.2.2015.  godine.  Za  pet  dana,  koliko  je  anketa  bila  otvorena,  ispitanice  su  anonimno  mogle podijeliti svoja iskustva u vezi sa rađanjem u Bosni i Hercegovini.

Korištena metoda ispitivanja je bila on-line google anketa, koju su prethodno usaglasile organizacije koje učestvuju u akciji. Pitanja su bila zatvorenog i poluotvorenog tipa. Vrijednosni stavovi ispitanica mjereni su na skali od 1 do 5 – nikako se ne slažem, do slažem se u potpunosti.

 



Ograničenja ovog istraživanja su bila sljedeća:

(1)  Anketu su mogle popuniti samo one žene koje su imale pristup internetu, kao i informaciju o provođenju istraživanja;

(2)  Spontanost i vremensko ograničenje istraživanja;

(3)  Različit stepen razvoja zemalja u kojima je pokrenuto istraživanje i stanje svijesti društva o temi koju istraživanje obrađuje;

(4)  Nedovoljna informisanost porodilja o postupcima i medicinskim intervencijama


Međutim, i pored ovih ograničenja i spontanosti u definisanju, prerađivanju i objavljivanju ankete, sve organizacije su jednoglasno donijele odluku da je provođenje ovog eksperimentalnog ispitivanja značajno za razvoj predmetnih društava i unapređenje prava žene prilikom porođaja. Unapređenje se, prije svega, odnosi na uvažavanje prava na informisanost, privatnost, podršku i dostojanstven porođaj.

Rezultati istraživanja

Anketu je popunilo ukupno 1700 žena iz Bosne i Hercegovine (700 iz Republike Srpske, 1000 iz Federacije BiH). U Federaciji BiH, više od polovine odgovora je došlo od žena koje su se porodile u Kantonu Sarajevo.

Pitanja su se odnosila na generalno osjećanje žene, na intervencije prilikom porođaja, odnos medicinskog osoblja, ali i na profil ispitanice. 78% žena koje su popunile anketu starosti je između 25 i 35 godina, a 62% njih je do sada imalo jedan porod. 71% žena porodilo se u periodu  2013-2015.  Većina žena  koje  su  odgovorile  na  pitanja  su  žene  sa  visokom  stručnom spremom, njihov udio je 57%. 17% odgovora dale su žene sa srednjom stručnom spremom i 17% žene koje su završile visoku i/ili višu školu.

 



U nastavku donosimo ključne brojke o iskustvima žena prilikom porođaja:

- 57% žena je došlo u porodilište s pratnjom, međutim većini pratilaca, odnosno 84% njih nije bio dozvoljen ulazak u porođajnu salu

- 44% žena se osjećalo potpuno uplašeno tokom porođaja

- 63% žena tvrdi da ih osoblje nije informisalo o postupcima koje obavljaju nad njima

- 67% žena je moralo ležati u toku porođaja, dakle, nije moglo zauzeti položaj koji im je najviše odgovarao

- 60% žena tvrdi da nije učestvovalo u odlukama o načinu porođaja

- 58% tvrdi da je vrijeme za porođaj bilo ograničeno (11% kaže da nije, 18% ne zna)

- 80% tvrdi da im se zdravstveno osoblje nije predstavilo

- 57% žena tvrdi da njihov porod nije bio onakav kakvim su očekivale da de biti, 28% ga je doživjelo u skladu sa očekivanjima, dok 14% nema stav o tome.

- 65% ih smatra da nije imalo kontrolu nad tokom poroda

- 66% žena je imalo potrebu za bliskom osobom tokom porođaja, a što bi im pomoglo da se osjećaju sigurnije i opuštenije

- 68% tvrdi da nije u porodilištu dobilo korisne i praktične informacije o bududoj njezi bebe

 

Iz grupe DRIP iz Banjaluke, dobili smo preliminarne rezultate istraživanja o iskustvima žena na porođaju u Republici Srpskoj.

 

Anketu je popunilo 539 žena iz Republike Srpske, od kojih njih 21 (4%) nije rodila u Republici Srpskoj. Ostale su birale između 13 državnih i jednog privatnog porodilišta. Najveći broj ispitanica (njih 77%) se porodilo na Klinici za ginekologiju i akušerstvo Univerzitetske bolnice Kliničkog centra Banjaluka. U Opštoj bolnici Doboj se porodilo 6%, a u Opštoj bolnici Prijedor 3% ispitanica. Jednom je rodilo 57% ispitanica, a dva puta njih 34%. U periodu 2013-2015 godine rodilo ih je 51%, 33% u periodu 2010-2012, a ostalih 16% tokom i prije 2009. Godine. Anketu je popunilo najviše žena starosti 31-35 godina (44%), zatim 25-30 (29%), pa 36-42 godine (22%). Od ukupnog broja ispitanih zena, njih 54% ima zavrsen fakultet, 13% magisterij ili master. Četvrtina ispitanica ima završenu srednju školu, a 6% višu školu, a 2% ima završen doktorat.

Neke od zabrinjavajućih brojki koje su dobijene u istraživanju govore da:

 

61% žena nije zadovoljna uvodnim postupcima prilikom prijema u porodilište
57% ispitanica kaže da u porođajnoj sali nije bila prijatna atmosfera
85% žena nije imalo privatnost prilikom porođaja
51% ispitanica je rodilo tako što je medicinsko osoblje intervenisalo fizičkim pritiskom da bi izguralo bebu napolje (u 34% slučaja medicinsko osoblje je koristilo laktove, 23% beba je izgurano rukama svom snagom, a u 19% slučajeva su dvije osobe polegnule svom snagom na stomak da bi izgurale bebu)
91% ispitanica kaže da je u toku porođaja morala ležati sve vrijeme
71% žena je bilo žedno, a 80% gladno tokom porođaja. Samo za 4% žena bila je ponuđena voda, a 1% hrana
79% žena nije učestvovalo u odlukama o načinu porođaja, a njih 78% nije učestvovalo u odlukama o zahvatima koji su nad njima vršeni, 74% ih se izjasnilo da njihovo mišljenje tokom porođaja nije poštovano. Samo 7% žena je imalo osjećaj da može da utiče na događaje u porođajnoj sali
59% žena se tokom porođaja nije osjećalo sigurno i zaštićeno, a 56% ih se osjećalo uplašeno
81% žena kaže da se medicinsko osoblje koje je srela tokom porođaja nije predstavilo imenom i prezimenom i/ili strukom
71% ispitanica smatra da sa doktorima i medicinskim osobljem nije ostvarila odnos povjerenja i razumijevanja
77% ispitanica nije imalo osjećaj da se neko kvalitetno i stručno brine o njima tokom boravka u porodilištu
83% žena kaže da ih članovi medicinskog osoblja nisu prije svakog postupka upoznali s njegovim tokom
70% ispitanica se ne slaže sa konstatacijom da se medicinsko osoblje trudilo da se osjećaju što je moguće bolje
Samo 29% žena kaže da je zahvaljujući strpljivom i profesionalnom objašnjenju od strane medicinskog osoblja koji su ih nježno podučavali kako da doje, uspješno počelo dojiti bebu, a njih 28% je dobilo korisne i praktične informacije o njezi bebe
33% ispitanica je izjavilo da im je tokom porođaja ginekolog bio na raspolaganju kad im je trebao, a njih 28% je izjavilo da im je babica bila na raspolaganju kad im je trebala
Samo 12% žena je imalo pratnju na porođaju, a njih 46% nije imalo pratnju jer o tome nije razmišljalo, jer nisu bile informisane o mogućnostima
65% ispitanica bi željelo da je tokom porođaja uz njih neka bliska osoba, jer smatraju da bi se tako osjećale sigurnije i opuštenije. Njih 63% smatra da bi prisustvo bliske osobe pomoglo da medicinsko osoblje bude ljubaznije
59% žena je odgovorilo da ukoliko bi mogle birati ne bi ponovo rodile u istom porodilište


Spisak organizacija koje učestvuju u regionalnoj akciji

Bosna i Hercegovina

Federacija Bosne i Hercegovine


MAGNA (www.magna.ba) je nezavisno, neprofitno, nestranačko udruženje za podršku i edukaciju žena čiji je cilj zaštita i jačanje prava žena, naročito trudnica i porodilja, kroz podršku, edukaciju i povezivanje.

Centar za majku i dijete “Fenix” (www.centar-fenix.com,www.bhmama.org) pruža sveobuhvatnu stručnu pomod i podršku porodicama za vrijeme trudnode, porođaja i prvim godinama života bebe, sa ciljem poboljšanja kvaliteta života, jačanja samopouzdanja i vlastite odgovornosti.

PrirodanPorod (www.prirodanporod.com) je portal čiji su glavni ciljevi edukacija žena i povedanje svijesti:  1)  o  porodu  –  kao  fiziološkom  procesu  koje  u  slučaju  normalnih okolnosti  ne  zahtijeva rutinske medicinske intervencije; 2) o aktivnoj ulozi žene u porodu.

Republika Srpska

DRIP -  djeca,  roditelji  i  porodilje  predstavlja  grupu  zainteresovanih građana i  građanki  koja  se, između ostalog, bavi reproduktivnim pravima i zdravljem žena u Banjaluci, Republici Srpskoj, Bosni i Hercegovini.

Iskustvo porođaja u Banjaluci, je FB stranica na kojoj se po prvi put u BiH kontinuirano govori o lošim uslovima u porodilištima, a cilj je da se skupljaju iskustva žena iz porodilišta i tako ukaže na ozbiljne probleme u sistemu zdravstvene zaštite.

 



Srbija


Centar za mame(www.centarzamame.rs) se zalaže za radna prava mama, bori protiv svih vidova diskriminacija kojima su mame izložene, povezuje i umrežava mame i promoviše aktivan stil života.

UdruženjeMati  (www.mati.rs)  ima  za  cilj  da  informiše,  podrži  i  ohrabri  mame  tokom  trudnode, porođaja, dojenja i ranog majčinstva.

Udruženje dula Srbije(www.dula.rs)pruža emotivnu podršku i pratnju ženama tokom trudnode i na porođaju. Osnažujemo žene da čine informisan izbor kada je njihov porođaj u pitanju.

TvojPorođaj (www.tvojporodjaj.com) pruža fizičku i duhovnu podršku trudnicama i profesionalnu pratnju porodiljama.Organizuje edukativne radionice i psihofizičke pripreme za porođaj.

Udruženje babica Srbije (www.divnababica.com), je neprofitno strukovno udruženje koje okuplja babice na teritoriji Republike Srbije sa ciljem kontinuiranog stručnog usavršavanja i unapređenja položaja i ugleda babica.

Makedonija

Centar za integralnu joga Darma preko programa   prenatalne joge holistički prilazi ženi u periodu trudnode pripremajući je za porođaj i period ranog roditeljstva, fokusirajudi se kako na organizam  žene tako i na njenu cjelokupnu ličnost.

Nova Iskra je udruženje za motivaciju i sredniji, ispunjavajudi i produktivniji život za sve, posebno za osobe sa fizičkim i mentalnim invaliditetom, koje promoviše ravnopravnost i inkluziju svih, bez obzira na etničku, nacionalnu, vjersku, političku pripadnost ili invaliditet.

Hrvatska


Udruga RODA Roditelji u akciji (www.roda.hr, rodilista.roda.hr) je skupina građana koja se zauzima za dostojanstvenu trudnoću, roditeljstvo i djetinjstvo.

Crna Gora

Portal Roditelji.me posveden je svim roditeljima/starateljima i onima koje interesuju teme roditeljstva.

Slovenija

Društvo "Porodna Hiša" (www.porodnahisa.sl) koje daje podršku, informacije i pomod ženama od začeda do prvih koraka.

 

 

 

 

Komentari na tekst (5)
Objavljeno:
Kao osoba koja je tri puta operisala kicmu, koja ime dvije metalne sipke i dva sarapa uz kicmu, koja je zakasnila na carski rez jer sam bila otvorena 5 prstiju, mogu reci da su doktori bili predobri. Rodila sam prirodno bez ikakvih problema. Svaka pohvala ide dr. Zaim Rovcaninu- Jezero Sarajevo.
Objavljeno:
Da se znalo za anketu i da je malo duze trajala sigurna sam da bi rezultati bili realniji a samim tim i strasniji od prikazanih.
Objavljeno:
Iznenađena sam da su rezultati ovako "dobri". Mislim da je stanje još lošije od prikazanog. Ginekologije i porođajna odjeljenja u našim bolnicama, po odnosu osoblja prema pacijenticama, podsjeća na mesare, uz dužno poštovanje za sve one divne izuzetk, nažalost u veoma malom broju.
Objavljeno:
Onda ne zacudjuju podaci o padu nataliteta,zene nose traume sa porodjaja i kad se odvaze da rode pored svih egzistencijalnih problema, doceka ih ovakav tretman nasih zdravstvenih ustanova, i kojekakve mrsa bakterije. U Americi vam sluze rucak sa muzem nakon poroda u sobi da proslavite. U Francuskoj tek rodjene bebe drze na prsima majke sat vremena da se ublazi djetetova trauma od porodjaja.I niko ne traze da trpate cvaje sestrama u dzep ni doktorima na kafu. http://www.avaz.ba/clanak/166914/gradom-hara-bijela-kuga
Objavljeno:
Ako je neko iznenadjen rezultatima ankete onda ne poznaje cinjenicu da zdravsteveni sistem ne funkcionise.Dovoljno je reci da je Ginekologija najlosiji odjel u KBC ili kako sada kazu UKC Banja Luka
 

Napomena:
Svi komentari se prethodno moraju odobriti od strane administratora prije nego budu vidljivi na portalu. BUKA se ograđuje od stavova i mišljenja iznesenih u komentarima postavljenih na našim stranicama. Svi stavovi i mišljenja komentatora odražavaju stavove i mišljenja isključivo onih koji ih postavljaju. Redakcija BUKE je u slučaju komentara koji izazivaju rasnu, nacionalnu ili vjersku mržnju, te potiču na nasilje dužna obavijestiti nadležne organe o takvom pristiglom komentaru.