Tri decenije Berlinskog zida: Od podijeljenog svijeta do pada komunizma

Berlinski zid je delio Evropu i nemački grad na dva dela skoro 30 godina. Podignut je preko noći na iznenađenje ljudi sa obe strane zida, sprečavajući ih da se kreću iz jednog dela grada u drugi.

bbc / 08. Novembar 2019

reuters

Srušen je 1989. godine, a povodom obeležavanja 30. godišnjice tog istorijskog događaja BBC predstavlja vodič koji objašnjava zašto je napravljen, kako je sagrađen i kako je uticao na život ljudi.

Zašto je sagrađen Berlinski zid?

Na kraju Drugog svetskog rata Nemačka se predala Saveznicima, grupi zapadnih zemalja koju su činile Britanija, Amerika, Francuska i Sovjetski Savez.

Saveznici su odlučili da između sebe podele kontrolu nad Nemačkom i na taj način preuzmu odgovornost nad različitim delovima zemlje. Velika Britanija, Amerika i Francuska su preuzele područja na zapadu Nemačke, a Sovjetski Savez je kontrolisao istok.

Berlin je bio u sovjetskoj zoni, ali s obzirom na to da je bio glavni grad Nemačke, odlučeno je da će biti podeljen na četiri oblasti od kojih će svaku kontrolisati po jedna saveznička sila.

Napetosti i podele

Uskoro je postalo jasno da je Sovjetski Savez imao prilično drugačije ideje od ostalih zemalja o tome kako njihova oblast treba da se vodi.

Do 1949. godine, Nemačka je podeljena na dve države - Federalna Republika Nemačka (Zapadna Nemačka), kojom su upravljale Britanija, Amerika i Francuska, i na Nemačku Demokratsku Republiku (Istočna Nemačka), koja je bila deo Istočnog bloka.

Trasa Berlinskog zida
BBC
Trasa Berlinskog zida

Britanija i Amerka su Zapadnom Nemačkom upravljale na način sličan današnjem - ljudi su mogli slobodno da se kreću, da slušaju muziku koju žele i da izražavaju mišljenje.

Istočna Nemačka je bila mnogo zatvorenija i imala je stroga pravila o tome kako ljudi treba da se ponašaju, kao i policiju koja je nadzirala ono što su ljudi radili.

Kako su godine prolazile, na hiljade ljudi dnevno je bežalo iz Istočne Nemačke na Zapad i to je bio glavni razlog zbog kojeg je sagrađen Berlinski zid.

Kako je zid sagrađen?

Prvi čovek Sovjetskog Saveza Nikita Hruščov je 1961. godine naredio da se između Istočnog i Zapadnog Berlina izgradi zid koji će sprečiti ljude da odlaze.

berlinski zid
BBC

Podignut je veoma brzo, preko noći 13. avgusta, pa su se mnogi ljudi probudili shvativši da su zarobljeni na jednoj strani, mnogi od njih odvojeni od prijatelja i porodice na Zapadu.

Zid je pokrivao tlo duž cele linije između Istočnog i Zapadnog Berlina, pa nije bilo mesta gde bi ljudi mogli da pređu.

Prvobitno je bio izgrađen kao ograda od bodljikave žice dužine 155 kilometara, ali je kasnije prepravljen, jer su ljudi uspevali da se popnu i prelaze preko njega.

Koliko je bio veliki?

Konačna verzija zida izgrađena je od betonskog dela visine 3,6 metara visine i više od 300 osmatračnica sa stražarima.

Berlin wall
Getty Images
Zid je bio visok 3,6 metara i dugačak 154,5 metara

Zid je postao simbol podele Evrope između istoka i zapada, a dobio je naziv „gvozdena zavesa".

Lideri Sovjetskog Saveza su rekli da je zid bio zaštita, ali su ga Britanija, Amerika i Francuska videli kao zatvor koji sprečavao ljude da napuste istok.

Kako je izgledao život?

Oko 5.000 ljudi je pobeglo preko zida, ali je bilo veoma teško i opasno.

berlinski zid
BBC

Smatra se da je ubijeno oko 100 ljudi koji su pokušavali da pređu Berlinski zid tokom 29 godina postojanja između 1961. i 1989. godine.

Za ljude u Istočnom Berlinu, život je bio težak. Oni koji su prethodno radili u Zapadnom Berlinu su izgubili poslove.

Pored toga, bili su razdvojeni od porodice i prijatelja.

Šta se desilo sa zidom?

Tokom 1980-tih, u zemljama širom, istočne Evrope pokrenute su revolucije protiv Sovjetskog Saveza.

Ljudi na istoku su hteli više slobode i da mogu da idu gde žele, da slušaju muziku koja im se sviđa i da slobodno izražavaju stavove.

pad berlinskog zida
Reuters
Ljudi su prelazili preko zida kada su vlasti saopštile da će biti srušen

U okviru ovih protesta, ljudi u Istočnoj Nemačkoj su počeli da zahtevaju da im bude dozvoljeno da idu u inostranstvo.

Nakon što je više stotina građana Istočne Nemačke pobeglo preko susednih zemalja kao što su Mađarska i Čehoslovačka, vladi u Istočnom Berlinu je postajalo sve teže da ingoriše zahteve građana da im se dozvoli prelazak u Zapadnu Nemačku.

Lider Istočne Nemačke je 9. novembra održao govor na televiziji i rekao da će granica između istoka i zapada biti momentalno otvorena.

Hiljade ljudi iz Istočne Nemačke je otišlo do zida, zahtevajući od stražara da otvore kapije. Oko 10:45 časova uveče, čuvari su to i uradili, a hiljade ljudi su prvi put u životu prešli u Zapadnu Nemačku.

pad berlinskog zida i spajanje ljudi
Reuters
Mnogi ljudi se nisu videli godinama

Slavlje

Više stotina stanovnika Zapadne Nemačke ih je dočekalo, a zajedno su proslavili ovaj istorijski trenutak. Neki su čak plesali na vrhu zida.

Smatra se da je datum „pada" Berlinskog zida 9. novembra 1989. godine, ali nije odmah u potpunosti srušen.

U narednim nedeljama, ljudi su počeli da ga ruše maljevima i uzimali delove zida jer je postao toliko simboličan.

Vlada je konačno uništila zid 1990. godine, ali su neki delovi ostavljeni kako bi ljudi danas mogli da ih vide.

berlinski zid
Reuters
Berlinski zid još uvek može da se vidi u ulici Bernauer

Pregovori između Istočne i Zapadne Nemačke o ponovnom ujedinjenju u jednu zemlju su započeti 1990. godine.

 

bbc


Buka preporuka

Vijesti

Najnovije

Posmatrajte događaje izbliza.

Prijavite se na naš Newsletter.